على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1568

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

دهم ( dahm ) م . ع . دهمه الامر دهما ( از باب سمع و فتح ) : فروگرفت او را آن كار بانبوهى و بناگاه رسيد . و دهمتهم الخيل : هجوم آوردند بر آنها سواران . دهم ( dohm ) ص . ع . ج . ادهم و دهماء . دهم ( dohm ) ا . ع . سه شب از آخر ماه . دهم ( dahom ) ص . پ . چيزى كه در مرتبهء ده واقع شده باشد . دهماء ( dahm ' ) ا و ص . ع . مؤنث ادهم . ج : دهم . و شتر مادهء نيك خاكستر گون . و ديگ كهنه و ديرينه . و گوسپند سرخ خالص . و عدد بسيار . و هيئت مرد و گونهء وى . و گياهى پهن كه بدان دباغت كنند . و هر يك از سه شب آخر ماه . و نام چند اسب . و حديقة دهماء : مرغزار نيك سبز كه از شدت سبزى و طراوت بسياهى زند . دهماص ( dehm s ) ص . ع . صنعة دهماص : صنعت استوار و محكم . دهمان ( dohm n ) ا . ع . ثنى دهمان : نماز عشا . دهمة ( dohmat ) ا . ع . سياهى . دهمثة ( dahmasat ) ا . ع . زمين نرم . دهمج ( dahmaj ) ا . ع . فراخ نرم بزرگ خلقت از هر چيزى . دهمجة ( dahmajat ) م . ع . دهمج الخبر دهمجة : از پيش خود زياد كرد آن خبر را . و دهمج فلان : مختلط رفت فلان و يا گامها را نزديك هم گذاشته و شتاب كرد در رفتن . و دهمج الكبير : مانند كسى كه پايهاى وى در قيد باشد آن پير راه رفت . ده‌مرده ( dah - marde ) ص و م ف . پ . جمعيتى كه مركب از ده مرد باشد . و سركردهء ده نفر . و منسوب بده نفر مرد و يا زيادتر . و ده مرده كار كردن : كار كردن يك نفر باندازهء ده نفر . و جام ده مرده : جامى كه براى ده نفر كفايت مىكند . و زور ده مرده : زورى كه مقابل زور ده نفر باشد . ده مرده گو ( dah - marde - gu ) و ده مرده گوى ( dah - marde - guy ) ص . پ . بسيار پر حرف . دهمسة ( dahmasat ) م . ع . با هم راز گفتن . و سرگوشى گفتن . و درگرفتن . دهمست ( dahmast ) و ( dahamast ) دهمشت ( dahmact ) ا . پ . درخت غار . دهمقة ( dahmaqat ) م . ع . دهمقه دهمقة : شكست آن را و بريد . و دهمق الوتر : نرم گردانيد آن زه را . و دهمق الطعام : نيك پخت آن طعام را و تنك و نرم گردانيد و يا خام پخت . و دهمق الكلام : آراسته كرد سخن را و نيك گردانيد . دهمن ( dahman ) ا . ع . لقب پادشاهان فارس . ج : دهامنة . دهموبد ( dahmu - bad ) ا . پ . پيشوا و پير آتش‌پرستان . دهموث ( dohmus ) ا . ع . جوانمرد . دهمى ( dahomi ) ص . پ . چيزى كه در مرتبهء دهم باشد . دهمين ( dahomin ) ص . پ . چيزى كه در مرتبهء ده واقع باشد . دهن ( dahn ) م . ع . دهن دهنا ( از باب نصر ) : نفاق كرد . و دهن رأسه و غيره دهنا و دهنة : چرب كرد بروغن و تر نمود سر خود و جز آن را . و دهن فلانا : زد فلان را بعصا . و دهن المطر الارض : تر كرد باران اندكى زمين را . دهن ( dahn ) و ( dohn ) ا . ع . باران ضعيف كه روى زمين را تر كند . ج : دهان . دهن ( dohn ) ا . ع . روغن . ج : ادهان و دهان . و طايفه‌اى از تازيان . دهن ( dehn ) ا . ع . درختى كه بدان درندگان و حيوانات وحشى كشته شوند . دهن ( dahan ) ا . پ . دهان و فم . و سوراخ و ثقبه . و مدخل . و سرپوش ظرف . و لگام . و آب دهن : لعاب و تف . و دهن تير : سوفار تير . و دهن شمشير : لبه و دمهء شمشير . دهن ( dahen ) ص . ع . چرب و روغن ماليده . دهناء ( dahn ' ) ا . ع . ميدان . و دشت و بيابان دور و دراز بىآب . و نام موضعى و نام زنى . دهناد ( dahn d ) ا . پ . ترتيب و نظام و نسق و سلك و نظم و انتظام . دهناوى ( dahn viyy ) ص . ع . منسوب بدهناء . دهن بسته ( dahan - baste ) ا و ص . پ . غير ناطق . و حيوان . دهن بند ( dahan - band ) ا . پ . پوزبند و آلتى كه بدان دهن حيوانى را بندند . و رو بندهء زنان . و پوز . دهن بوس ( dahan - bus ) ص . پ . بوسنذهء دهان . دهنة ( dahnat ) م . ع . دهن دهنا و دهنة . مر . دهن . دهنة ( dehnat ) ا . ع . يك درخت دهن . و بطنى از عرب . دهنة ( dohnat ) ا . ع . پاره‌اى از روغن و هى اخص من الدهن . ج : ادهان و دهان .